Ψηφιακή ΓΣΘ (CCBT) για την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή

Έρευνα για την ΙΨΔ · Ανδρέας Γρίβας, MSc Κλινικός Ψυχολόγος · September 28, 2023

Ψηφιακή ΓΣΘ (CCBT) για την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή

Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (ΙΨΔ) είναι μια χρόνια ψυχική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από παρεισφρητικές σκέψεις και επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές. Η Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία (ΓΣΘ) αποτελεί μια καθιερωμένη θεραπεία για την ΙΨΔ. Πρόσφατες εξελίξεις έχουν φέρει στο προσκήνιο τη ΓΣΘ μέσω υπολογιστή (CCBT) και τη ΓΣΘ μέσω διαδικτύου (ICBT) ως πιθανές εναλλακτικές της παραδοσιακής θεραπείας. Το παρόν κείμενο ανασκοπεί την αποτελεσματικότητα, τη σχέση κόστους-οφέλους, την προσβασιμότητα και την αποδοχή της CCBT και της ICBT, αναδεικνύοντας τις μεθοδολογικές προκλήσεις και τις μελλοντικές ερευνητικές κατευθύνσεις.

Η ΙΨΔ επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, επιβαρύνοντας σημαντικά την καθημερινή λειτουργικότητα. Η παραδοσιακή ΓΣΘ έχει αποδειχθεί αποτελεσματική· ωστόσο, εμπόδια όπως η περιορισμένη διαθεσιμότητα θεραπευτών και οι γεωγραφικοί περιορισμοί δυσχεραίνουν την πρόσβαση. Η CCBT και η ICBT αναδεικνύονται σε καινοτόμες λύσεις, προσφέροντας κλιμακώσιμες και προσβάσιμες παρεμβάσεις (Tumur et al., 2007; Öst et al., 2015).

CCBT για την ΙΨΔ: Προγράμματα όπως το BTSteps εμφανίζουν αποτελεσματικότητα συγκρίσιμη με τη ΓΣΘ που παρέχεται από θεραπευτή, μειώνοντας σημαντικά τα συμπτώματα της ΙΨΔ και βελτιώνοντας την κοινωνική λειτουργικότητα (Tumur et al., 2007). Παρότι η ΓΣΘ με θεραπευτή γενικά υπερέχει της CCBT, η διαφορά μικραίνει όταν οι ασθενείς συμμετέχουν ενεργά σε ασκήσεις αυτοέκθεσης. ICBT για την ΙΨΔ: Πολλαπλές κλινικές δοκιμές επιβεβαιώνουν την αποτελεσματικότητα της ICBT, τόσο με καθοδήγηση όσο και σε αυτοκαθοδηγούμενη μορφή, με σημαντική μείωση των συμπτωμάτων (Schröder et al., 2020; Wootton et al., 2019). Η αυτοκαθοδηγούμενη ICBT παρουσιάζει μεγάλα μεγέθη επίδρασης, ενώ η εφαρμογή της στη συνήθη κλινική πρακτική οδηγεί σε ουσιαστικές βελτιώσεις, αν και με μικρότερα μεγέθη επίδρασης σε σύγκριση με τις ελεγχόμενες συνθήκες.

Σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας: Η ICBT σε συνδυασμό με φαρμακοθεραπεία είναι εξίσου αποτελεσματική με την ομαδική ΓΣΘ πρόσωπο με πρόσωπο και πιο οικονομική, ιδίως εκεί όπου η πρόσβαση στην παραδοσιακή θεραπεία είναι περιορισμένη (Wu et al., 2023). Οι παρεμβάσεις χαμηλής έντασης, συμπεριλαμβανομένης της CCBT, δείχνουν πιθανά οικονομικά οφέλη σε διάστημα 12 μηνών, αν και ενδέχεται να μην επιτυγχάνουν κλινικά σημαντικές μεταβολές στα συμπτώματα (Lovell et al., 2017). Προσβασιμότητα: Τόσο η CCBT όσο και η ICBT αντιμετωπίζουν κρίσιμα εμπόδια, αυξάνοντας τη διαθεσιμότητα της θεραπείας σε περιοχές με ελλιπείς υπηρεσίες. Μειώνουν την εξάρτηση από τη ΓΣΘ υψηλής έντασης, ελαφρύνοντας ενδεχομένως το φορτίο των συστημάτων υγείας (Lovell et al., 2017; Wu et al., 2023).

Αποδοχή από τους ασθενείς: Η ICBT λαμβάνει γενικά υψηλά ποσοστά ικανοποίησης. Ωστόσο, οι παρεμβάσεις με υποστήριξη από κλινικό τείνουν να γίνονται αποδεκτές σε μεγαλύτερο βαθμό από τις αυτοκαθοδηγούμενες μορφές (Waks et al., 2024). Σε παιδιατρικούς πληθυσμούς, η ICBT δείχνει ενθαρρυντική αποδοχή και εφικτότητα, γεγονός που δικαιολογεί περαιτέρω διερεύνηση (Babiano-Espinosa et al., 2019).

Μεθοδολογικές προκλήσεις: Οι υπάρχουσες μελέτες έχουν περιορισμούς, όπως η ανομοιογένεια στους σχεδιασμούς των δοκιμών. Απαιτείται αυστηρή, τυποποιημένη έρευνα για να τεκμηριωθεί η αποτελεσματικότητα της CCBT και της ICBT (Lovell et al., 2017).

Βελτίωση των αποτελεσμάτων: Η μελλοντική έρευνα θα πρέπει να εντοπίσει τα χαρακτηριστικά των ασθενών που προβλέπουν θετική έκβαση με την CCBT και την ICBT. Η διερεύνηση σύντομων, προγραμματισμένων συνεδριών υποστήριξης ενδέχεται να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα της CCBT (Tumur et al., 2007).

Η CCBT και η ICBT προσφέρουν αποτελεσματικές, προσβάσιμες και οικονομικά αποδοτικές εναλλακτικές της παραδοσιακής ΓΣΘ για την ΙΨΔ. Αν και πολλά υποσχόμενες, οι παρεμβάσεις αυτές χρειάζονται περαιτέρω βελτίωση και ένταξη στην κλινική πράξη, ώστε να αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητές τους.

Βιβλιογραφία

  • Babiano-Espinosa, L., Wolters, L., Weidle, B., De Beek, V., Pedersen, S., Compton, S., & Skokauskas, N. (2019). Acceptability, feasibility, and efficacy of Internet cognitive behavioral therapy (ICBT) for pediatric obsessive-compulsive disorder: A systematic review. Systematic Reviews, 8. https://doi.org/10.1186/s13643-019-1166-6
  • Lovell, K., Bower, P., Gellatly, J., Byford, S., Bee, P., McMillan, D., Arundel, C., Gilbody, S., Gega, L., Hardy, G., & others. (2017). Clinical effectiveness, cost-effectiveness and acceptability of low-intensity interventions in the management of obsessive-compulsive disorder: The OCTET randomized controlled trial. Health Technology Assessment, 21(37), 1-132. https://doi.org/10.3310/hta21370
  • Schröder, J., Werkle, N., Cludius, B., Jelinek, L., Moritz, S., & Westermann, S. (2020). Unguided Internet-based cognitive-behavioral therapy for obsessive-compulsive disorder: A randomized controlled trial. Depression and Anxiety, 37, 1208-1220. https://doi.org/10.1002/da.23105
  • Tumur, I., Kaltenthaler, E., Ferriter, M., Beverley, C., & Parry, G. (2007). Computerised Cognitive Behaviour Therapy for Obsessive-Compulsive Disorder: A Systematic Review. Psychotherapy and Psychosomatics, 76, 196-202. https://doi.org/10.1159/000101497
  • Waks, S., Moses, K., & Wootton, B. (2024). Acceptability of internet-delivered cognitive behavioural therapy for adults with symptoms of obsessive-compulsive disorder: A meta-analysis. The British Journal of Clinical Psychology. https://doi.org/10.1111/bjc.12462
  • Wootton, B., Karin, E., Dear, B., Staples, L., Nielssen, O., Kayrouz, R., & Titov, N. (2021). Internet-delivered cognitive-behaviour therapy for obsessive-compulsive disorder when delivered as routine clinical care: A phase IV clinical trial. Journal of Anxiety Disorders, 82, 102444. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2021.102444
  • Wu, Y., Li, X., Zhou, Y., Gao, R., Wang, K., Ye, H., Lyu, N., Wang, C., Zhang, N., Wang, Z., & Fan, Q. (2023). Efficacy and cost-effectiveness analysis of internet-based cognitive behavioral therapy for obsessive-compulsive disorder: Randomized controlled trial. Journal of Medical Internet Research, 25. https://doi.org/10.2196/41283
  • Öst, L., Havnen, A., Hansen, B., & Kvale, G. (2015). Cognitive behavioral treatments of obsessive-compulsive disorder: A systematic review and meta-analysis of studies published 1993-2014. Clinical Psychology Review, 40, 156-169. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2015.06.003